ایمپینجمنت چیست؟ آشنایی با نشانگان گیرافتادگی شانه
سندروم گیرافتادگی شانه زمانی رخ میدهد که تاندونهای این بخش در زیر استخوانهای کتف، ترقوه و بازو گرفتار شود. این حالت اغلب در ورزشکارانی که با دست حرکات سنگین و شتابدار انجام میدهند دیده میشود؛ مانند والیبالیستها، بازیکنان بیسبال و وزنه برداران.
علائم ایمپینجمنت ممکن است در هر شخصی با هر سنی ظاهر شود، بنابراین لازم است با آن آشنا باشید تا به موقع برای درمان اقدام کنید. در این مطلب از مجله دکتر بیست هر آنچه لازم است درباره نشانگان گیرافتادگی شانه بدانید را خواهید یافت.
ایمپینجمنت چیست؟ آشنایی با نشانگان گیرافتادگی شانه
برای اینکه بتوانید وضعیت ایمپینجمنت شانه را به خوبی درک کنید، لازم است با ساختار شانه آشنا باشید. مفصل شانه دارای سه استخوان کتف، بازو و ترقوه است؛ این مفصل توسط یک سقف استخوانی به نام آکرومیون پوشیده شده است و شامل تعدادی عضله و تاندون میباشد.
میان سقف استخوانی در بالای مفصل و تاندونها در پایین، یک فضای باریک وجود دارد که محل عبور تاندونها است. این فضا به دلیل قوسی که در زیر استخوان ترقوه وجود دارد ایجاد شده است تا راهی باشد برای جابهجایی رباطها.
در حالت عادی زمانی که شما دستتان را بالا میبرید، تاندونهای شانه از جمله «روتاتور کاف» به راحتی و بدون مشکل در این مسیر باریک حرکت میکنند؛ اما اگر این مسیر به هر دلیلی تنگ شود یا تاندونها ملتهب شوند، هنگام بالا بردن دست تاندونها بین استخوانها گیر میکنند و باعث درد میشوند.
در مجموع معنی impingement در پزشکی، گیرافتادن و تحت فشار بودن است که در بخش شانه میتواند به گیر افتادگی عصب کتف یا تاندون زیر آکرومیال اشاره داشته باشد.
علت سندروم گیرافتادگی شانه چیست؟
عوامل مختلفی در بروز نشانگان ایمپینجمنت شانه دخالت دارند که اغلب آنها به استفاده نادرست از دست در ناحیه کتف و یا وضعیت بدنی آسیبزا ارتباط دارند. در ادامه به بررسی رایجترین دلایل سندروم گیرافتادگی شانه خواهیم پرداخت.
استفاده زیاد و حرکات تکراری دست
زمانی که مفصل شانه بیش از حد مورد استفاده قرار گیرد و با حرکات تکراری تحریک شود، میتواند منجر به التهاب تاندون و در نتیجه تنگی فضای ساب آکرومیال (زیر سرشانه) شود.
این عارضه در ورزشهایی مانند والیبال، شنا، بدنسازی، وزنه برداری و مشاغلی مانند نقاشی ساختمان و کارهای فنی به وفور رخ میدهد. این سندروم ممکن است علامت خاصی نداشته باشد و فرد مبتلا تا مدتهای طولانی متوجه آن نشود.
وضعیت بدنی نادرست
استراکچر بدن هنگام نشستن و خوابیدن نقش بسزایی در Impingement syndrome دارد؛ زیرا اگر زاویه سقف شانه با وضعیتهای نامناسب تغییر کند، فضای عبود تاندون کاهش یافته و زیر استخوان گرفتار میشود.
استفاده از کالای خواب طبی، زیرنشیمنهای مناسب و پشت کمریهای استاندارد میتواند ساختمان بدن شما را هنگام روز و حین خواب در بهترین وضعیت نگه دارد. چنین شرایط مطلوبی کمک میکند تا از اغلب بیماریهای مفصلی، عضلهای، استخوانی و عروقی در امان بمانید.
ضعف عضلات شانه
ضعف عضلات روتاتور کاف و پشت شانه یکی از مهمترین علتهای ایمپینجمنت شانه است. این عضلات ممکن است به دلیل کم تحرکی، وضعیت بدنی بد، تمرینات بدنسازی نامتعادل، آسیبهای عصبی و… دچار ضعف شوند.
ضعیف شدن عضلات، عملکرد آنها را مختل میکند؛ به طوری که باعث میشود سر استخوان بازو کمی بالا رود و به سقف آکرومیال نزدیک شود. در این وضعیت، فضا برای عبور تاندون و اعصاب تنگ میشود و نشانگان گیر افتادگی شانه رقم میخورد.
تغییرات استخوانی در ناحیه شانه
تغییر شکل آکرومیون (استخوان کتف) به حالتهای خمیده و قلابی یا ایجاد خار استخوانی روی آن میتواند بر تنگ شدن فضای تاندون تاثیر بگذارد و از دلایل گیر افتادن تاندون شانه باشد.
علائم سندروم گیر افتادگی شانه
همانطور که فضای تنگ برای ما خوشایند نیست و احساس خفگی میکنیم، تاندونها و اعصاب بدن نیز از فضاهای تنگ خوششان نمیآید؛ به همین دلیل در سندروم ایمپینجمنت که جای رباط شانه باریک و تنگ شده است، علائم مختلفی بروز پیدا میکند تا ما به اعتراض تاندون رسیدگی کنیم.
علائم اولیه نشانگان گیر افتادگی رباط شانه در اغلب مواقع خفیف است؛ اما به مرور زمان و با شدت یافتن بیماری، علامتهای بیشتری بروز پیدا میکنند که در ادامه به مهمترین آنها خواهیم پرداخت.
- درد شانه در ایمپینجمنت از بخش جلویی و بیرونی مفصل شروع میشود و به سپس به سمت بازو میرود.
- درد ناشی از گیرافتادگی شانه از انواع دردهای پیشرونده است؛ یعنی ابتدا با میزان کم بروز میکند و به مرور زمان شدیدتر میشود.
- درد شانه زمانی که دست به سمت بالا برده شود و یا حرکاتی مانند پرتاب شئ صورت گیرد، با شدت بیشتری احساس میشود.
- اگر دست به سمت خارج و بالای سر کشیده شود، در زاویه بیش از 60 درجه درد احساس میشود.
- شبها درد شانه همچنان ادامه دارد.
- قدرت دست و دامنه حرکتی آن از مفصل شانه کاهش میباید.
- در شانه احساس سفتی و سنگینی ایجاد میشود.
زمانی که در ناحیه شانه دردهایی مشابه با علائم گفته شده داشتید و تا چند هفته ادامهدار شد، حتما باید به پزشک متخصص مراجعه کنید و پس از تشخیص قطعی به سراغ درمان بروید.
از کجا بفهمیم به سندروم گیرافتادگی شانه مبتلا شدیم؟
احساس علائم ایمپینجمنت به تنهایی نمیتواند اثباتی برای این عارضه باشد؛ بنابراین باید به سراغ تستهای بالینی و پاراکلینیکی رفت تا از بروز آن مطمئن شد.
تست های بالینی تشخیص سندروم ایمپینجمنت شانه
دکتر متخصص با کمک تستهای زیر میتواند به بروز نشانگان گیرافتادگی شانه پی ببرد و سپس با انجام روشهای پاراکلینیکی از آن به طور صد در صدی مطمئن شود.
تست Neer test: در این روش، دکتر دست بیمار را با آرنج صاف به بالای سر میبرد تا فضای تاندون در تنگترین حالت قرار گیرد. اگر در انتهای حرکت، بیمار از درد جلوی شانه شکایت کند یعنی تست مثبت است.
- تست Hawkins Kennedy test: پزشک دست بیمار را به حالت L درمیآورد و سپس با ثابت نگه داشتن شانه، ساعد را به سمت داخل میبرد. اگر جلو یا بالای شانه درد احساس شود، تست مثبت است.
- تست Jobe test / Empty can test: در این روش، بیمار دست خود را تا زاویه 90 درجه بالا میآورد و سپس پزشک یک فشار رو به پایین بر دست وارد میکند. اگر مقاومت در برابر این فشار برای بیمار دردناک باشد یعنی تست مثبت است.
تست های پاراکلینیکی
جهت تشخیص سندروم گیرافتادگی شانه در کنار تستهای گفته شده، به تهیه تصاویر MRI و نتایج سونوگرافی و رادیوگرافی نیاز است. اگر در گزارش این تستها از تغییر شکل آکرومیون، وجود خار استخوانی، تنگ شدن فضای زیر شانه، التهاب یا پارگی تاندون، تجمع مایع، بورسیت و… صحبت شود، به معنای ابتلا به سندروم ایمپینجمنت زیرشانه است.
درمان گیر افتادگی تاندون شانه
درمان ایمپینجمنت شانه با توجه به علت آن انتخاب میشود و در صورتی که نتوان به دلیل آن پی برد، انتظار میرود درمان بینتیجه بماند. در ادامه به رایجترین روشهای درمانی این عارضه اشاره خواهیم کرد:
حرکات اصلاحی برای گیر افتادگی شانه
ورزش و حرکات اصلاحی، از جمله درمانهای خانگی نشانگان گیر افتادگی شانه هستند؛ شاید پروسه بهبود با این روش کمی طولانی باشد، اما به عنوان بهترین درمان غیر جراحی گیرافتادگی رباط شانه شناخته میشود. از جمله تمرینات موثر بر بهبود این بیماری عبارت است از:
- کشش آونگی: کنار یک میز یا صندلی بایستید، دست سالم را روی آن تکیه دهید و بالاتنه را به سمت جلو خم کنید تا دست عارضهدار به حالت آویزان درآید. سپس آن را در جهات دایرهای، جلو و عقب به آرامی حرکت دهید.
- شش عرضی شانه: بازوی آسیب دیده را از جلوی بدن و زیر گردن به سمت مخالف عبور دهید. با دست سالم، آرنج دست دیگر را به سمت قفسه سینه فشار دهید و تا 15 الی 30 ثانیه در آن وضعیت بمانید.
- کشش روی دیوار: تمام بدن خود را از پشت به دیوار تکیه دهید، سپس دستها را به موازات شانه بالا بیاورید و پشت آنها را به دیوار بچسبانید. بازوی آسیب دیده را تا جایی که احساس درد کنید، بالا ببرید و سپس دوباره به وضعیت قبل برگردانید.
دارودرمانی؛ بهترین دارو گیرافتادگی شانه
پزشکان ممکن است برای بهبودی این عارضه، داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن تجویز کنند؛ اما متداولترین داروی آن، کورتیکواستروئید تزریقی است. این آمپول همراه با یک بیحس کننده موضعی به محل درد تزریق میشود، اما اغلب فقط برای چند هفته بهبودی حاصل میکنند.
فیزیوتراپی شانه
پس از درمانهای اولیه در صورتی که آسیب شانه خیلی جدی نباشد، میتوان برای درمان از فیزیوتراپیست کمک گرفت. در جلسات فیزیوتراپی پس از کاهش درد، تمرینات ورزشی جهت تقویت شانه شروع میشوند تا از بروز مجدد گیرافتادگی رباط شانه جلوگیری شود.
درمان جراحی گیر افتادگی شانه
جراحی گیر افتادگی شانه به روش آرتروسکوپی انجام میشود. در این روش، پزشک دو الی سه سوراخ در اطراف شانه ایجاد میکند و ابزارهای جراحی را که مجهز به دوربین هستند را وارد شانه میکند. در طی جراحی ممکن است لازم باشد بخشی از استخوان آکرومیون یا بورس زیرشانهای برداشته شود.
پیشگیری از گیرافتادگی آکرومیون
افرادی که ورزشهای سنگین با حرکات تکراری انجام میدهند، باید برای پیشگیری از بروز گیرافتادگی آکرومیون حتما گرم کردن قبل از تمرین را جدی بگیرند، عضلات روتاتور کاف را تقویت کند و مابین تمرینات استراحت مطلوبی برای ریکاوری داشته باشند.
استراحت کافی و مناسب پس از هر تمرین، نقش مهمی در جلوگیری از اغلب عارضههای ورزشی دارد. افراد ورزشکاری باید پس از انجام روتین قبل از خواب مانند حرکات کششی ملایم و دوش آب گرم، در بستری مناسب با کالاهای طبی قرار گیرند تا خواب باکیفیتی داشته باشند.
شاید عجیب به نظر برسد، اما گاهی دشمن شانههای شما وزنههای سنگین و حرکات تکراری نیستند؛ بلکه بالشی است که هر شب سر روی آن میگذارید. ارتفاع و زاویه گردن در خواب باید در حد استاندارد باشد تا کمترین فشار به عضلات و تاندونها وارد شود.
استفاده از بالشهای مخصوص مانند بالش طبی دکتر بیست، باعث میشود کمربند شانهای و ستون فقرات در یک راستا قرار گیرند و فضای زیرشانهای بیدلیل در حین خواب تنگ نشود.
ارتباط کم تحرکی و گیرافتادگی شانه
در کمال تعجب، کم تحرکی نیز میتواند با گیرافتادگی شانه در ارتباط باشد؛ به همین دلیل است که باید بدن افراد کم توان را با ورزش، تحرکهای جزئی و ابزارهای مناسب مانند زیر نشیمنی برای زخم بستر حمایت کرد.
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، ضعف عضلات یکی از دلایل شایع گیرافتادگی تاندون شانه است. کم تحرکی نیز با ضعف عضلات در ناحیه مفاصل منجر به عارضههای مختلف از جمله ایمپینجمنت میشود.
نسخه نهایی دکتر بیست برای شانه های سالم
شانهها در طول روز فشارهای زیادی را تحمل میکنند، اما این تحمل هم حد و مرزی دارد. اگر بدون رعایت استانداردها هر روز به ورزشهای سنگین یا حتی نشستنهای طولانی مدت ادامه دهیم، باید منتظر دردهای شانه که ناشی از نشانگان ایمپینجمنت است باشیم.
در نهایت آن چیزی که اهمیت دارد، پیشگیری از این عارضه به کمک خواب باکیفیت و فعالیتهای کنترل شده است. برای افرادی که به دنبال بهبود وضعیت خواب خود هستند، امکان خرید اقساطی کالای خواب طبی دکتر بیست بهترین فرصت است تا بدون فشار مالی یک تغییر اساسی در سبک زندگیشان ایجاد کنند.
