شانه یخ زده چیست؟ چگونه درمان می شود؟
شانه یخ زده همان قفل شدن مفصل شانه است که حسی شبیه به انجماد دارد. این عارضه در پزشکی با نام «کپسولیت چسبنده» شناخته میشود که در آن مفصل شانه به مرور سفت، دردناک و محدود میشود؛ به طوری که حتی بالا آوردن دست برای انجام سادهترین کارها نیز به یک چالش جدی تبدیل میشود.
محدودیت حرکت به دلیل شانه منجمد بسیار آزاردهنده است و باید به سرعت درمان شود. برای جلوگیری از این وضعیت لازم است بدانید ماهیت شانه یخ زده چیست، چرا ایجاد میشود، چه علائمی دارد؟ و سپس به بهترین درمان برسید.
در این مطلب از مجله سلامت دکتر بیست میتوانید به پاسخ تمام سوالات خود درباره بیماری شانه قفل شده دست پیدا کنید و از این اطلاعات در مسیر پیشگیری، تشخیص و درمان عارضه بهره ببرید.
شانه یخ زده چیست؟
شانه یخ زده با نام پزشکی کپسولیت چسبنده «Adhesive Capsulitis»، یک اختلال التهابی در مفصل شانه است که ابتدا با یک درد ساده شروع میشود و سپس به مرور زمان، دامنه حرکتی را کاهش میدهد.
برای اینکه بهتر متوجه شوید شانه یخ زده چیست، لازم است نیم نگاهی به آناتومی این بخش داشته باشیم. استخوانهای کتف، بازو و ترقوه در تشکیل مفصل شانه نقش دارند. سر استخوان کتف حالتی شبیه به کاسه دارد که سر استخوان بازو را در خود جای داده است؛ این بخش که به مفصل گوی و کاسهای شهرت دارد، توسط یک پوشش به نام کپسول مفصلی محافظت میشود.
کپسول مفصل مانند یک کیسهی انعطاف پذیر است که با مادهی ژلهای پر شده باشد. این ترکیب باعث میشود سر استخوانها بدون سایش و آسیب، حرکتی روان و نرم در کنار هم داشته باشند.
حال اگر بافت ژلهای به مرور سفت و چسبناک شود، نتیجه چه خواهد بود؟ بله دقیقا همان است که به آن فکر میکنید؛ بیماری شانه منجمد. در شانه منجمد شده، این کپسول منعطف به کیسهای ضخیم و ملتهب تبدیل میشود؛ به همین سبب احساس درد و سفتی ایجاد میگردد.
روش های درمان شانه منجمد
از آنجایی که ممکن است برای درمان کپسولیت چسبنده عجله داشته باشید، همین ابتدا به روشهای متداول آن میپردازیم؛ اما از ادامهی مطلب غافل نشوید که آگاهی از آنها برای انتخاب موثرترین درمان ضروری است.
درمان خانگی شانه یخ زده
پیش از درمانهای تهاجمی و دارویی بهتر است روشهای خانگی را برای رسیدن به سلامتی امتحان کنید؛ زیرا اگر این روشها مطابق با اصول انجام شوند، هیچ عارضهی جانبی نخواهند داشت. برخی از بهترین درمانهای خشکی شانه عبارت است از:
درمان شانه یخ زده با ماساژ
در مرحلهای از بیماری که التهاب شدید، فشار زیاد و درد غیرقابل تحمل دیده نشود، میتوان برای درمان قفل شدن کتف به سراغ ماساژ درمانی رفت. در این مواقع، فرد ماساژ دهنده می تواند از انواع فیلم ورزش برای شانه یخ زده کمک بگیرد تا حرکات را به درستی اجرا کند.
برخی از این ماساژها شامل ماساژ با توپ کنار دیوار، ماساژ عضلات اطراف شانه به روش ریلکس کننده، ماساژ توام با گرما و کشش ملایم هستند. هنگام اجرای ماساژ بهتر است روی یک تشک استاندارد دراز بکشید تا فشار از روی شانههایتان برداشته شود.
از میان انواع تشکهای موجود در بازار، خرید تشک طبی زمینی topper میتواند یک گزینه ایدهآل باشد. این تشک با طراحی خاص خود میتواند سطحی همتراز و ارگونومیک برای بدن ایجاد کند و فشار روی شانهها را به حداقل برساند.
کمپرس سرد و گرم
سرد و گرم کردن ناحیه میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند. کمپرس گرم جهت شل شدن عضلات و افزایش جریان خون استفاده میشود و کمپرس یخ هم در کاهش التهاب و درد کاربرد دارد.
بادکش شانه یخ زده
بادکش شانه منجمد، یکی دیگر از بهترین درمانهای شانه قفل شده است. در این روش باید از یک فرد کاربلد کمک بگیرید تا بادکشها را دقیقا در محلهای مناسب قرار دهد. اثر بادکش منجر به افزایش گردش خون در مفصل شانه میشود که بهبود درد، گرفتگی و سفتی را به دنبال دارد.
دارو برای درمان قفل شدن شانه
مرحله بعدی از درمان شانه قفل شده، داروهای مسکن، ضدالتهابی و غیراستروئیدی هستند که در ادامه به معرفی آنها خواهیم پرداخت.
- پماد برای شانه یخ زده: انواع پمادهای دیکلوفناک و پیروکسیکام را میتوان با تجویز پزشک برای کاهش درد در مفصل استفاده کرد.
- استفاده از داروهای مسکن و ضدالتهابی: در مراحل پیشرفته از بیماری، پماد به تنهایی کارساز نخواهد بود و باید از قرصهای مسکن و ضد التهابی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن نیز استفاده کرد.
- تزریق کورتیکواستروئید: زمانی که درد و التهاب به درجات بالایی میرسد و دردهای شبانه اجازهی خواب نمیدهند، تزریق آمپول کورتیکواستروئید بهترین توسط پزشک پیشنهاد میشود. این آمپول به داخل مفصل تزریق میشود و به کاهش درد و التهاب کمک شایانی میکند.
درمان فیزیوتراپی یخ زدگی شانه
از نظر پزشکان، تمرینات اصلاحی فیزیوتراپی بهترین درمان فروزن شولدر هستند. این حرکات باعث میشوند دامنه حرکتی شانه در مراحل ابتدایی بیماری حفظ شود و یا در موارد شدید، دوباره توانمند شود.
جراحی؛ درمان سریع شانه یخ زده
هرگاه درمانهای غیرتهاجمی کار ساز نبودند و اختلال همچنان ادامه داشت، میتوان به روش جراحی برای درمان اقدام کرد. در این مرحله پزشک از طریق آرتروسکوپی، اسکار و چسبندگیهای موجود در کپسول مفصلی را خارج میسازد.
چگونه از بازگشت خشکی شانه جلوگیری کنیم؟
همه این درمانها زمانی بهترین و ماندگارترین نتیجه را دارند که نکات پس از بهبودی رعایت شوند. در ادامه به چند مورد از مهمترین آنها خواهیم پرداخت:
خواب درست، بدن سالم
ساختمان بدن هنگام خواب باید به کمک بالش و تشکهای استاندارد حمایت شود تا فشار اضافی به شانهها وارد نشود؛ به همین سبب خرید کالای خواب طبی از مراکز معتبر، باید یکی از اولین اقدامات شما پس از بهبودی باشد.
اصلاح وضعیت بدن
وضعیت نادرست در طول روز میتواند علائم خشکی شانه را بدتر کند و یا خودش دلیلی بر ایجاد آن باشد؛ بنابراین پس از اتمام درمان، حتما باید افزون بر خرید بالش طبی و بهبود وضعیت خواب، به فکر زیرنشیمن و پشت کمریهای استاندارد نیز باشید.
همچنین باید هنگام نشستن شانهها را به سمت عقب ببرید و گردن را در راستای ستون فقرات قرار دهید تا کمترین فشار به بخشهای مختلف بدن اعم از شانهها وارد شود.
تمرینات تقویتی سبک
با کمک ورزشهای سبک مانند تمرین با کش، حرکات چرخشی کنترل شده و تمرینات ثبات کتف، عضلات روتاتور کاف و پشت شانه را تقویت کنید.
تحرک کافی
درست است که بعد از فیزیوتراپی و جراحی باید به دست استراحت داد، اما کمی تحرک برای حفظ دامنه حرکتی لازم است. حرکات کششی ملایم را میتوانید حتی وقتی روی تشک دراز کشیدهاید یا پشت میز نشستهاید نیز انجام دهید.
مراحل بروز انجماد شانه
همانطور که گفته شد، ناکارآمدی مایع مفصلی منجر به قفل شدن شانه میشود و حرکت آن را محدود میکند؛ انگار که سر استخوانها در یک قالب بسیار تنگ گیر کرده باشند و نتوانند از جای خود تکان بخورند. این پروسه طی سه مرحله اتفاق میافتد که عبارت است از:
- مرحله دردناک یا یخ زدگی: در این مرحله، درد به صورت تدریجی شروع میشود و فرد احساس ناراحتی در ناحیه شانه میکند.
- مرحله سفتی یا یخ زده: در این مرحله، میزان درد کمتر میشود اما خشکی مفصل و محدودیت حرکتی به اوج میرسد.
- مرحله بهبود یا یخ زدایی: پس از شروع درمان، مفصل به مرور زمان آزاد شده و قابلیت حرکت بدون درد فراهم میشود. اینجا یک سوال پیش میآید: شانه یخ زده چقدر طول میکشد کامل خوب شود؟ معمولا ماهها طول میکشد تا روند بهبودی تکمیل گردد.
انواع یخ زدگی شانه
بیماری کپسولیت چسبنده در دو نوع اولیه «Primary» و ثانویه «secondary» دیده میشود. تنها تفاوت این دو نوع در علت عارضه است که جلوتر توضیح خواهیم داد.
شانه یخ زده اولیه «ناآگاه از علت»
نوع اولیه از هر بیماری به معنای بیعلت بودن آن است؛ یعنی نمیتوان دلیل مشخصی مانند یک بیماری خاص، ضربه، حادثه یا هر چیز دیگری را به انجماد شانه ارتباط داد.
این نوع اغلب در افراد میانسال که مبتلا به دیابت و اختلالات تیروئید هستند دیده میشود، اما مدرکی دال بر ارتباط این بیماریها با شانه منجد وجود ندارد.
شانه یخ زده ثانویه «آگاه از علت»
در نوع ثانویه، پزشک میتواند یک اتفاق یا بیماری خاصی را به اختلال انجماد شانه ربط دهد. برای مثال بیمار با مجموعهای از علائم مانند درد شانه، عدم توانایی حرکت دست از مفصل شانه، سردرد، تنش عضلانی و بیخوابی مراجعه میکند و جویای علت سردرد صبحگاهی و درد مفصلی خود میشود.
در شرح حال مشخص میشود که او در رشته بدنسازی فعالیت دارد و اخیرا تاندون شانهاش به دلیل حرکات سنگین آسیب دیده است. اینجا پزشک تشخیص میدهد که آسیب تاندون، علتی برای انجماد شانه و شانه منجمد نیز دلیلی غیرمستقیم برای سردرد صبحگاهی بیمار است.
علت شانه یخ زده چیست؟
در برخی مواقع نمیتوان به دلیل قفل شدن شانه پی برد و از آن به عنوان یک عارضه ایدیوپاتیک یاد میکنند؛ اما در مواردی ممکن است عوامل زیر منجر به خشکی کتف شوند:
- پارکینسون
- بیماریهای خودایمنی
- آرتروز شانه
- بورسیت شانه
- تاندونیت شانه
- بیحرکتی طولانی پس از بستری شدن
- آسیبهای عصبی اندام فوقانی
- بیتحرکی طولانیمدت شانه
- ثابت نگه داشتن دست بعد از شکستگی یا دررفتگی
- پارگی تاندونهای روتاتور کاف
- التهاب مزمن مفصل شانه
علائم شانه منجمد چیست؟
تشخیص قطعی شانه یخ زده به عهده دکتر است و شما فقط میتوانید در صورت مشاهده علائم زیر، به بروز این عارضه شک کنید:
- درد تدریجی و عمقی در شانه که معمولا شبها شدیدتر میشود.
- محدود شدن دامنه حرکتی شانه، حتی در حرکات ساده مثل بالا آوردن دست یا پوشیدن لباس.
- احساس سفتی و خشکی مفصل، طوری که شانه انگار قفل شده است.
توصیه پایانی دکتر بیست؛ خواب درست، رمز سلامتی
زمانی که کپسول مفصلی سفت و چسبناک شود، استخوانها را در خود گرفتار میکند و اجازهی حرکت به آنها نمیدهد؛ این حالت به فروزن شولدر شناخته میشود. اغلب افراد این عارضه را در مراحل اولیه پیگیری نمیکنند، زیرا انتظار دارند به مرور زمان بهتر شود.
این عارضه بدون درمان و تغییر سبک زندگی، حالا حالاها دست از سر بیمار برنمیدارد. یکی از موثرترین اقدامات برای اصلاح سبک زندگی در این راستا، بهبود وضعیت خوابیدن و نشستن است. این بخش از درمان خود را میتوانید به دکتر بیست بسپارید.
در دکتر بیست با امکان خرید اقساطی تشک طبی، بالش، زیر نشیمنی و پشت کمری طبی، شرایط یک خواب راحت و نشستنهای طولانی مدت بدون عارضه فراهم شده است.
